Em ơi Hà Nội phố, ta còn em mùi hoa sữa…

 
  Từ lâu, hoa sữa dường như đã trở thành một biểu tượng, một nét đẹp rất riêng của Hà Nội mà hiếm nơi nào có được. Vào mùa hoa nở, dẫu ai có vô tình đến mấy cũng phải xốn xang bởi mùi hương quyến rũ, ghi vào ký ức kỷ niệm về những đêm đông thật khó phai mờ.
  Hoa sữa không biết được du nhập vào Hà Nội từ bao giờ, cây cao (tới gần 20m), dáng đẹp, cành đan xen khúc khuỷu. Khác với nhiều loại cây, lá cây hoa sữa phát triển từng đốt, mỗi đốt thường xòe ra từ sáu đến bảy lá. Từ những đốt cành nảy ra những nhánh nhỏ vươn về mọi phía, bấm vào cành non thấy chảy ra chất nhựa có mầu trắng như sữa, phải chăng vì thế mà dân gian gọi là cây sữa. Cùng với hoa dạ lan, nhài, trà mi, nguyệt quế... hương hoa sữa chỉ thơm về đêm.
  Cây hoa sữa không có mùa trút lá, chỉ lác đác rụng lá vàng, nên suốt năm, cây luôn xanh tốt. Hoa sữa nở vào độ cuối thu đầu đông, những cụm hoa nhỏ xíu chen chúc từng đám mầu trắng phớt. Độ hoa nở, những ngày lặng gió, không gian xung quanh như được ướp bằng mùi hương hắc thơm ngào ngạt, một mùi hương như mơ như thực, bởi hoa nở trên cao không nhìn thấy, còn cái mùi hương nồng nàn quyến rũ ấy cứ lan xa. Dưới gốc cây, rơi rắc những chấm hoa nho nhỏ, như tấm voan mỏng mịn màng.
Hà Nội giờ đã ít đi nhiều cây sữa so với mấy chục năm về trước. Đi trên những phố dài, thỉnh thoảng cũng còn gặp một vài cây sữa đan cài đơn lẻ.
Từ phố Huế, qua hồ Thiền Quang đến đường Lê Duẩn, tôi đếm được cả thẩy 44 cây sữa, ít hơn ở đường Quán Thánh, chỉ một đoạn ngắn từ vườn hoa Hàng Đậu đến chỗ cắt đường Thanh Niên, đã có 92 cây. Những cây sữa trên đường Quán Thánh rất đẹp, cây cao vút, tán lá lồng lộng vươn lên trời xanh.
  Hay như đường Trần Hưng Đạo từ cắt đoạn đường Lê Duẩn đến đoạn cắt đường Trần Khánh Dư vẫn còn hơn 20 cây sữa, phần lớn mọc ở gần phía Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt - Xô. Nhưng không hiểu sao, hễ nói về hoa sữa, người ta vẫn nhớ về con đường Nguyễn Du, nơi ấy có không gian tĩnh lặng, có hồ nước lung linh khiêm nhường mà thơ mộng. Những đêm đầu đông, trong sương giăng lành lạnh, ngồi bên hồ Thiền Quang, dù ở bờ bên kia, vẫn ngửi thấy mùi hoa sữa. Nhiều lứa đôi thường đến đây dạo bước dưới hàng cây sữa, phải chăng bởi hương hoa sữa thơ mộng dễ khắc vào nỗi nhớ kỷ niệm tình yêu?
Ngược đường Thụy Khuê về chợ Bưởi xưa kia cũng từng có nhiều cây hoa sữa, nhưng bây giờ chỉ còn lại năm cây. Hoa sữa đã được thay bằng dâu da xoan. Dâu da xoan tuy dễ trồng, mùa xuân, mùa hè đều có hoa nở trắng với mùi thơm dịu nhẹ, nhưng cây rất thấp, không thể nào sánh được với hoa sữa. Vì sao cây hoa sữa ở đoạn đường này lại ít đi? Tìm hiểu thì được biết, một số người không chịu nổi mùi hương quá nồng của những cây hoa sữa mọc ngay trước cửa nhà nên tìm cách chặt đi.
Mấy năm gần đây, chừng như người ta cũng bắt đầu thấy được giá trị của hình tượng cây hoa sữa với phố phường Hà Nội, nên một số phố được trồng thêm rất nhiều cây sữa. Trước cửa Bảo tàng Dân tộc học trên đường Nguyễn Văn Huyên, tôi đã thấy một dãy dài những cây hoa sữa. Đoạn đầu của con đường Trần Duy Hưng, chỉ khoảng 2 km đã có hơn 100 cây hoa sữa, cao từ 3 đến 4 m, lá xanh xòe rộng khỏe khoắn.
Hoa sữa trên đường phố Hà Nội từ lâu đã đi vào nhạc, vào thơ, làm xốn xang bao tâm hồn. Ai không khỏi bâng khuâng khi nghe câu hát "Em ơi Hà Nội phố, ta còn em mùi hoàng lan, ta còn em mùi hoa sữa"...; rồi "hoa sữa thôi rơi, em bên tôi những chiều tan lớp"... Những lời ca đó đã tôn thêm thơ mộng cho Hà Nội những mùa đông khi hoa sữa bắt đầu tỏa hương nồng nàn.
Nguồn: web du lich