Dữ liệu GPS mới cho thấy Greenland đang "co lại" và trôi ngang

Greenland không còn là một khối đất đứng yên như chúng ta vẫn tưởng. Theo nghiên cứu mới sử dụng dữ liệu GPS siêu chính xác từ 58 trạm đo trên khắp hòn đảo, Greenland đang dịch chuyển theo phương ngang khoảng 2 cm mỗi năm và thậm chí còn thu hẹp diện tích theo nghĩa địa chất.

Điều đáng chú ý là sự dịch chuyển này không phải do mảng kiến tạo như động đất thông thường. Thủ phạm thực sự nằm ở băng. Khi các khối băng khổng lồ của Greenland tan chảy nhanh chóng do biến đổi khí hậu, áp lực hàng nghìn tỷ tấn đè lên lớp đá nền bị giải phóng. Kết quả là lớp vỏ Trái Đất bên dưới bật ngược trở lại  một quá trình gọi là isostatic rebound (phục hồi đẳng tĩnh).

Nhưng sự bật ngược này không diễn ra đồng đều. Một số khu vực giãn ra, trong khi những nơi khác bị kéo lại, khiến toàn bộ hòn đảo có xu hướng "co vào" về mặt hình học. Nói cách khác, Greenland vừa dịch chuyển ngang, vừa thay đổi hình dạng.

Hệ quả của hiện tượng này không chỉ mang tính học thuật. Khi các "điểm mốc cố định" trên Trái Đất thực chất đang di chuyển, các hệ thống định vị GPS, bản đồ vệ tinh, mô hình mực nước biển và hạ tầng toàn cầu buộc phải được hiệu chỉnh lại. Những sai lệch nhỏ theo năm có thể tích lũy thành sai số lớn theo thập kỷ.

Theo trưởng nhóm nghiên cứu, tiến sĩ Danjal Longfors Berg, Greenland là ví dụ rõ ràng cho thấy địa chất hàng chục nghìn năm và biến đổi khí hậu hiện đại đang tương tác trực tiếp ngay trong hiện tại. Khi Bắc Cực ấm lên nhanh gấp nhiều lần mức trung bình toàn cầu, ngay cả lớp vỏ rắn chắc của Trái Đất cũng không đứng ngoài cuộc.

Nguồn khoa học:
Berg, D. L., et al. (2025). Estimation and Attribution of Horizontal Land Motion Measured by the Greenland GNSS Network. JGR: Solid Earth.